تاریخ : 29 مرداد 1396
زمان : 14:13:50
نظر سنجی
  • جای خالی چه مطلب خاصی را در این وبلاگ احساس می کنید؟

مطالب عادی و روزمره
مطالب بسیار بغرنج و ثقیل الدرک

مشاهده نتایج


موضوعات

منوی کاربری

میهمان گرامی خوش آمدید





آمار وبسایت
  • بازدید امروز : 454 بار
  • بازدید دیروز : 864 بار
  • بازدید ماه : 21712 بار
  • بازدید کل : 558776 بار

  • 1 2 3 4
    تبلیغات
    آخرین ارسال های انجمن
    هیچ ارسال جدیدی برای تالار گفتمان وجود ندارد .
    چرخه ساروس

    دوره ی ساروس

    دوره ی ساروس یک دوره ای است با چرخه ای حدود 18 سال و 11 روز و 8 ساعت (تقریبا 6585 و 3/1 روز) که می تواند برای پیش بینی گرفتگی خورشید و ماه استفاده شود. بعد از گذشت 18 سال از یک کسوف یا خسوف، ماه و خورشید و زمین تقریبا دوباره به حالت قبلی برمی گردند و کسوف یا خسوفی شبیه همان کسوف یا خسوف قبلی روی می دهد.

    این قانون اولین بار توسط کلدانی ها یا منحمین بابلی چندین قرن قبل از میلاد مسیح کشف شد. بعد ها این قانون به دست منجمین یونانی و رمی و مسلمان رسید. نام «ساروس» اولین بار توسط ادموند هالی در سال 1691 به چرخه ی کسوفها اطلاق شد، که آن را از یک دایرة المعارف بیزانسی در قرن 11 گرفته بود.

    واژه سومری/بابلی «سار» یکی از یکاهای اندازه‌گیری بود و ارزش عددی آن ظاهراً 3600 بوده‌است.

    چرخه ی ساروس برای پیش بینی زمانهایی که گرفتگی روی خواهد داد بسیار مفید است. این چرخه از سه دوره ی مربوط به مدار ماه بوجود آمده است. : ماه قمری، ماه ناهنجار و ماه اژدهایی.

     

    چه زمان کسوف یا خسوف داریم؟

    در زمان یک کسوف ماه و زمین و خورشید باید در یک خط قرار بگیرند. خورشید گرفتگی یا کسوف فقط زمانی رو می دهد که ماه در حالت مقارنه یا ماه نو باشد، و ماه گرفتگی یا خسوف زمانی رو می دهد که ماه در حالت بدر یا تمام باشد. دوره ی تکرار بدر تا بدر یا ماه نو تا ماه نو را یک ماه قمری گویند که تقریبا 53ر29 روز است.

    از آنجا که مدار ماه با مدار زمین بدور خورشید حدود 5 درجه زاویه دارد، ماه در حالت بدر یا مقارنه با خورشید و زمین همیشه در یک خط قرار نمی گیرد و گرفتگی روی نمی دهد. نقاط تقاطع مدار ماه با صفحه ی مدار زمین به دور خورشید را نقاط گره می نامند. این دو نقطه ی گره نقاط حساسی هستند که اگر ماه و خورشید در امتداد این دو نقطه قرار بگیرند یا حتی در نزدیکی آن باشند، گرفتگی پیش می آید.

     

    مبنای چرخه ی ساروس چیست؟

    مبنای چرخه ی ساروس به اینجا بر می گردد که بعد از هر 18 سال و 11 روز، ماه و خورشید و زمین وضعیت مشابهی نسبت به حالت اول پیدا می کنند. پس اگر حالت یک گرفتگی را در نظر بگیریم، بعد از این مدت ماه و خورشید زمین دوباره به همان حالت بحرانی درمی آیند و ماه یا خورشید می گیرد.

    هر گرفتگی، بعد از گذشت 18 سال، با گرفتگی بعدی، بسیار شبیه است. تنها موقعیت این گرفتگی حدود 5ر10 درجه در آسمان جابجا می شود. یعنی مثلا اگر امسال یک کسوف در ابتدای برج جوزا روی دهد، 18 سال و 11 روز و 8 ساعت دیگر، دوباره همان کسوف در ده درجه و نیم از اول جوزا روی می دهد.

    همانطور که گفته شد یک دوره ی ساروس برابر 6585 و 3/1 روز است. این کسر 3/1 روز یا 8 ساعت، باعث می شود زمان گرفتگی 8 ساعت عقب بیافتد. یعنی ممکن است قبل از آنکه ماه گرفگی دوم روی دهد، ماه از افق ما غروب کند و ما نتوانیم آن را ببینیم. در حالی که ماه گرفتگی اول را دیده بودیم. ولی همین ماه گرفتگی توسط شهرهایی که حدود 120 درجه ی طول جغرافیایی با ما فاصله دارند، به خوبی دیده خواهد شد. ولی بعد از گذشت سه دوره ی ساروس، دوباره آن خسوف در شهر ما قابل رؤیت خواهد بود.

    با این حال، دو گرفتگی متوالی ساروسی، دقیقا عین هم نیستند، بلکه تفاوتهایی هم دارند.

     

     

    سری های ساروسی

    با این وصف، سری های مختلفی از چرخه های ساروسی وجود دارد؛ که هر خسوف یا کسوف متعلق به یکی از این سری هاست. هر سری ساروسی با یک گرفتگی جزئی آغاز می شود، و به طور مرتب، گرفتگی های بعدی مربوط به همان سری، آهسته آهسته به سمت کامل تر شدن پیش می رود، تا اینکه دوباره ی به حالت جزئی می رسد و در نهایت نابود می شود. هر سری ممکن است در طول قرنها، دهها گرفتگی را موجب شوند.

    خسوفهای متوالی از یک سری ساروسی، ابتدا در لبه ی جنوبی سایه زمین اتفاق می افتد، در مرحله ی بعد کمی بالاتر، وآهسته آهسته عد از گذر صدها سال خسوف در مرکز سایه ی زمین روی می دهد. سپس دوباره مسیر خسوف به سمت شمال سایه جابجا شده و در نهایت سری ساروسی مورد نظر به پایان می رسد.

     

    چگونه گرفتگی ها را بوسیله ی دوره ی ساروس پیش بینی کنیم؟

    یک منجم کافی است بداند هر کسوف یا خسوف متعلق به کدام سری است، تا بتواند کسوف یا خسوف بعدی را پیش بینی کند. در واقع شناخت سری های مختلفی که در حال حاضر در حال عمل هستند، می تواند به منجم کند که بداند در هر زمان مفروض نوبت به کدام سری رسیده است که 18 سالش تمام شده و باید شاهد گرفتگی جدیدی از آن سری باشیم.

    این سری ها از حدود 1226 تا 1550 طول می کشند و در طی این سری ها 69 تا 87 بار گرفتگی روی می دهد. البته اکثر سری ها شامل 71 یا 72 گرفتگی می باشند. اما تعداد گرفتگی های کامل یا حلقوی در هر سری 39 تا 59 است. معمولا سری های ساروسی خسوفها خیلی طولانی نیستند. در هر زمان و عصری حدودا 40 سری ساروسی در حال فعالیت هستند. یعنی اگر کسی در هر زمان 40 سری دوران خودش را بداند، می تواند تقریبا همه ی گرفتگی ها را پیش بینی کند.

    لیست همه ی سری های ساروسی خسوف ممکن در حال حاضر تهیه شده است. در اینجا شما می توانید لیست این سریها را ببینید. در این جدول ها، شماره ی سری(Saros Series)، تعداد خسوفهای این سری(Number of Eclipses)، طول این سری بر حسب سال(Length)، تاریخ اولین خسوف(First Eclipse)، تاریخ آخرین خسوف(Last Eclipse) و انواع خسوفهایی(Eclipse Sequence) که در آن سری روی می دهد، را مشخص نموده است.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    طولانی‌ترین کسوف هزاره سوم

    طولانی ترین خورشیدگرفتگی هزاره سوم به مدت 11 دقیقه و 8 ثانیه در نقطه ماکسیمم اقیانوس هند در زاویه یک درجه و 37 دقیقه شمالی و 69 درجه و 17 دقیقه و 4 ثانیه شرقی به طول انجامید.

    این طولانی ترین خورشیدگرفتگی صبح امروز جمعه در شهر "کانیاکوماری" در ایالت "تامیل نادو" رصد شد. در این شهر 15 هزار علاقه مند گردهم آمدند تا شاهد این مهمترین رویداد هزاره سوم باشند.

    برای رصد طولانی ترین خورشیدگرفتگی آینده، جمعیت جهانی باید تا سال 23 دسامبر 3043 منتظر بماند.

     

    خورشیدگرفتگی حلقوی

    این خورشیدگرفتگی به صورت حلقوی است و بنابراین ماه به طور کامل خورشید را تاریک نکرد و فقط نقطه "اوج زمینی" (دورترین نقطه خورشید از زمین) را پوشاند.

    در این کسوف، خورشید به صورت یک حلقه آتش که اطراف یک دایره سیاه را پوشانده است دیده شد.

    پس از شهر "کانیاکوماری"، بیشترین زمان خورشیدگرفتگی مربوط به پایتخت جزایر مالدیو بود که در آن حلقه آتش اطراف خورشید 10 دقیقه و 45 ثانیه به طول انجامید. جنوب هند و شمال سریلانکا دیگر مناطقی بودند که بهترین رصد در آنها میسر شد.

    تاریکی خورشید در جمهوری آفریقای مرکزی در ساعت 5:14 به وقت گرینویچ آغاز شد و سپس به طرف اوگاندا، کنیا و جنوب سومالی رسید.

    کسوف پس از سفر از طریق اقیانوس هند به خلیج بنگال رسید و وارد میانمار شد. بخشی از این خورشیدگرفتگی در هیمالایا نیز دیده شد به طوری که بخش مرکزی چین در استانهای یونان و سیچویان شاهد این رویداد مهم نجومی بودند و سرانجام کسوف در ساعت 16:59 به وقت محلی (8:59 به وقت گرینویچ) به شبه جزیره "شاندونگ" در چین وارد شد.

     

    چرخه ساروس

    خورشیدگرفتگی 15 ژانویه 2010 بیست و سومین کسوف از صد و چهل و یکمین چرخه ساروس است. این چرخه در 19 می 1613 آغاز شد و 13 ژوئن 2857 پایان خواهد یافت.

    این چرخه که تناوب خورشید گرفتگیها را تنظیم می کند در حدود سال 2 هزار 500 پیش از میلاد کشف شده است. پیش از خورشیدگرفتگی امروز (جمعه 15 ژانویه) رکورد طولانی ترین کسوف حلقوی در 14 دسامبر 1955 ثبت شد.

    در این خورشید گرفتگی، ماه به مدت 12 دقیقه 9 ثانیه خورشید را پوشاند. هرچند هنوز رکورد طولانی ترین خورشید گرفتگی هنوز شکسته نشده است اما کسوف امروز رکورد طولانی ترین خورشید گرفتگی حلقوی هزاره سوم را رقم زد.

     

     کسوف در ایران

    این خورشیدگرفتگی در ایران به وقت رسمی (نصف النهار مرزی ایران) از ساعت 9 و 20 دقیقه تا 9 و 30 آغاز شد و تا ساعت 11 و 30 دقیقه ادامه داشت. بهترین نقطه مشاهده گرفت در ایران در شهرهای جنوبی کشور بود و هرچه به سمت شهرهای شمالی کشور حرکت می کردیم کمترین مقدار کسوف مشاهده می شد.

    طبق گزارش موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، این گرفتگی در بخشی از کشورهای جمهوری آفریقای مرکزی، زئیر، اوگاندا، کنیا، جزایر مالدیو، جنوب هند، سری لانکا، بنگلادش، میانمار و چین به صورت حلقوی دیده شد. این گرفتگی در بیشتر آسیا، مرکز و جنوب اروپا و آفریقا (جز غرب، شمال غرب و بخش کوچکی از جنوب آن) نیز به صورت جزئی مشاهده شد.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    کسوف

    خورشید گرفتگی زمانی رخ می دهد که مرکز زمین، ماه و خورشید در یک خط واقع شوند. گرفتگی را وقتی کامل گویند که ماه به زمین به حدی نزدیک باشد که بتواند سطح خورشید را بپوشاند در این هنگام، تاج خورشید قابل دیدن خواهد شد...

    «کسوف حلقوی» وقتی ظاهر می شود که ماه دورتر باشد.در این مواقع کره ی ماه کوچک تر از خورشید به نظر می رسد و در نتیجه ضمن پنهان کردن آن، در لبه ها حلقه ی نورانی خورشید دیده می شود.کسوف جزئی نیز که در اکثر اوقات احتمال وقوع آن بیشتر است، زمانی به وجود می آید که ماه به اندازه ی کافی به خط خورشید – زمین نزدیک نیست تا بتواند جلو خورشید را به طور کامل بگیرد.موقعی که کسوف اتفاق می افتد تاریکی غیر طبیعی فضای آسمان را فرا می گیرد.دما پایین می آید و در هنگام روز ستارگان و بعضی سیارات آسمان، همچون شب، می درخشند!

    معمولاً گرفتگی های کامل فقط چند دقیقه طول می کشد و در نوار باریکی از زمین برای ساکنان قابل دیدن است.بنابراین، احتمال دیدار آن در سرزمینی که اقامت داریم کم و در حدود یک بار در 360 سال است.لذا، برای دیدار گرفتگی کامل اغلب به نوار باریکی مسافرت می کنند که این نوع گرفتگی در آن نوار روی می دهد.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    خسوف و کسوف (ماه گرفتکی و خورشید گرفتگی) چگونه به وجود می آیند؟

     

    حتمأ درباره سایه خود که به نظر می رسد همیشه شما را دنبال می کند: چیز هایی می دانید.کمی در مورد سایه فکر کنید.چه وقت سایه شکل می گیرد؟ اگر در تاریکی کامل باشید، سایه ای ندارید.برای داشتن سایه به نور احتیاج هست.همچنین باید بین نور و دیوار یا زمین باشید تا سایه روی آن بیفتد.اگر نور بین شما و سطح دیگری غیر از زمین یا دیوار باشد ، سایه شکل نمی گیرد.وقتی که نور از یک زاویه به شما بتابد،سایه شما دارای شکل معینی است(ممکن است سایه شما دراز باشد و در قسمت جلو بیفتد).اگر زاویه تغییر کند،شکل سایه هم تغییر می کند(یعنی ممکن است کوتاه باشد و پشت شما بیفتد). خسوف و کسوف سایه هایی هستند که وقتی خورشید،ماه و زمین در یک خط باشند، اتفاق می افتد.همان طور که نور سایه را به وجود می آورد،خورشید هم عامل به وجود آمدن این اتفاق است. وقتی که زمین در وسط باشد،بر قسمتی از ماه یا همه ماه سایه می اندارد.در این موقع می توانید ببینید که سایه دایره ای شکل زمین دقایقی از روی ماه می گذرد.این حالت را ماه گرفتگی (خسوف) می نامند. اگر خورشید و ماه و زمین در یک خط باشند و ماه در وسط قرار بگیرد ، احتمال دارد که کاملأ جلوی اشعه های خورشید را بگیرد. این حالت را خورشید گرفتگی (کسوف) می گویند که در عرض سه قرن، ۲یا ۳ بار در محل خاصی به وجود می آید. کسوف کامل می تواند تجربه ای ترسناک باشد ، درست مثل این که ناگهان شب فرا رسیده باشد. در گذشته های دور ،قبل از آن که مردم اطلاعاتی در این زمینه داشته باشند، فکر می کردند که خسوف و کسوف کامل به معنای پایان دنیاست.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    کسوف چیست؟

    گرفتگی کامل خورشید را باید یکی از منظره‌های زیبا و در عین حال ترسناک طبیعت دانست. تنها موقعی می‌توان این پدیده را دید که عوامل زیادی با هم انطباق پیدا کنند. خورشید کره فروزان بسیار بزرگی است با قطری در حدود 109 برابر قطر زمین که در فاصله 150 میلیون کیلومتری زمین واقع شده است. ماه فقط یک چهارم اندازه زمین را دارد. ولی 400 بار نزدیکتر از خورشید به زمین است. البته بدیهی است که اجسام را از فاصله‌های دورتر کوچکتر می‌بینیم. اختلاف فاصله‌های ماه و خورشید نیز سبب می‌شود تا اندازه‌هایشان با هم برابری کنند. از این رو ، آن دو در آسمان تقریبا به یک اندازه دیده می‌شوند.

     

    تاریخچه

    در طول تاریخ ، این پدیده همواره مورد توجه اقوام و ملل مختلف بوده است. اغلب تمدن‌های کهن خورشید گرفتگی را پدیده‌ای شوم می‌پنداشتند و درباره آن اعتقادات خرافی داشتند. چینی‌ها عقیده داشتند که هنگام خورشید گرفتگی اژدهایی خورشید را می‌بلعد. در بسیاری از فرهنگ‌ها خورشید گرفتگی بلایی آسمانی پنداشته می‌شده است. مردم هند در خلال گرفتگی خود را تا گردن در آب فرو می‌کردند و اعتقاد داشتند که با این کار به خورشید و ماه کمک می‌کنند تا در برابر اژدها از خود دفاع کنند.

     

    خورشید گرفتگی از دیدگاه علمی

    اندازه ظاهری خورشید و ماه از زمین با هم برابر است. علت این امر آن است که فاصله این دو جسم از کره ما متفاوت است. در نتیجه در زمانهایی که ماه مسقیما از جلوی خورشید عبور می‌کند قرص خورشید در پس آن پنهان می‌شود. شرط لازم و کافی برای وقوع پیوستن کسوف آن است که زمین ، خورشید و ماه در یک خط یا تقریبا یک خط راست قرار بگیرند، به طوری که سایه ماه بر بخشی از زمین بیافتد کل این سایه از دو قسمت نیم سایه که در قسمت بیرونی است نیمه درونی که تاریک و سیاه است تشکیل شده است.

    گرفتگی کامل خورشید را باید یکی از منظره‌های زیبا و در عین حال ترسناک طبیعت دانست. تنها موقعی می‌توان این پدیده را دید که عوامل زیادی با هم انطباق پیدا کنند. خورشید کره فروزان بسیار بزرگی است با قطری در حدود 109 برابر قطر زمین که در فاصله 150 میلیون کیلومتری زمین واقع شده است. ماه فقط یک چهارم اندازه زمین را دارد. ولی 400 بار نزدیکتر از خورشید به زمین است. البته بدیهی است که اجسام را از فاصله‌های دورتر کوچکتر می‌بینیم. اختلاف فاصله‌های ماه و خورشید نیز سبب می‌شود تا اندازه‌هایشان با هم برابری کنند. از این رو ، آن دو در آسمان تقریبا به یک اندازه دیده می‌شوند.

     

    تاریخچه

    در طول تاریخ ، این پدیده همواره مورد توجه اقوام و ملل مختلف بوده است. اغلب تمدن‌های کهن خورشید گرفتگی را پدیده‌ای شوم می‌پنداشتند و درباره آن اعتقادات خرافی داشتند. چینی‌ها عقیده داشتند که هنگام خورشید گرفتگی اژدهایی خورشید را می‌بلعد. در بسیاری از فرهنگ‌ها خورشید گرفتگی بلایی آسمانی پنداشته می‌شده است. مردم هند در خلال گرفتگی خود را تا گردن در آب فرو می‌کردند و اعتقاد داشتند که با این کار به خورشید و ماه کمک می‌کنند تا در برابر اژدها از خود دفاع کنند.

     

    خورشید گرفتگی از دیدگاه علمی

    اندازه ظاهری خورشید و ماه از زمین با هم برابر است. علت این امر آن است که فاصله این دو جسم از کره ما متفاوت است. در نتیجه در زمانهایی که ماه مسقیما از جلوی خورشید عبور می‌کند قرص خورشید در پس آن پنهان می‌شود. شرط لازم و کافی برای وقوع پیوستن کسوف آن است که زمین ، خورشید و ماه در یک خط یا تقریبا یک خط راست قرار بگیرند، به طوری که سایه ماه بر بخشی از زمین بیافتد کل این سایه از دو قسمت نیم سایه که در قسمت بیرونی است نیمه درونی که تاریک و سیاه است تشکیل شده است.

    در محدوده نیم سایه ماه تنها قسمتی از خورشید را پوشانده است که به آن خورشید گرفتگی جزیی می‌گویند. در خلال گرفت بر اثر حرکت ماه و چرخش زمین سایه ماه ، زمین را از غرب به شرق طی می‌کند به این سیر حرکتی سیر گرفتگی کلی می‌گویند. هر کسی که در این مسیر باشد خورشید را در حالت گرفت کلی خواهد دید این مسیر در بیشترین حالت به 320 کیلومتر می‌رسد و حدود نیم در صد سطح زمین را می‌پوشاند. معمولا هر 1.5 سال خورشد گرفتگی کلی روی می‌دهد اما ما در طول عمرمان شاید یک بار شانس تماشا این پدیده را داشته باشیم.

     

    کسوف تنها برای زمین

    تصادف شگفت‌آوری است که اندازه ظاهری قمر زمین ، یعنی ماه ، به اندازه ظاهری خورشید برابر است. گرچه خورشید 400 بار دورتر از ماه است اما 400 بار هم بزرگتر از آن است. قطر بسیار بزرگ خورشید ، در اثر مشاهده از این فاصله زیاد ، کاملا کوچک دیده می‌شود. اگر این پدیده جالب توجه وجود نداشت‌، نمی‌توانستیم اطلاعات بیشتری در مورد جو بیرونی خورشید به دست می‌آوریم. به جز زمین ، در هیچ یک از سیارات منظومه شمسی پدیده گرفتگی خورشید روی نمی‌دهد.

     

    علل کسوف

    حدود 30 روز طول می‌کشد تا ماه یک بار زمین را دور بزند. دو یا سه بار در هر سال ، ماه در مسیر خود ، مستقیما از فاصله بیان زمین و خورشید می‌گذرد. در این هنگام گرفت خورشید رخ می‌دهد. قرص تاریک ماه برای مدت کوتاهی همه خورشید یا بخشی از آنرا می‌پوشاند.

     

    چرا هرگاه ماه از میان زمین و خورشید می‌گذرد این پدیده اتفاق نمی‌افتد؟

    دلیل این امر اینست که مدار ماه و زمین با هم زاویه دارد و در بسیاری از حالات ماه از بالا یا پایین قرص خورشید می‌گذرد. مدار زمین و ماه در دو نقطه به هم بر خورد می‌کنند که به این دو نقطه گره‌های مداری می‌گویند و ماه هر گاه در این گره با زمین و خورشید در یک خط قرار بگیرد خورشید گرفتگی صورت می‌گیرد.

     

    انواع کسوف

     

    کسوف کامل :

    در این حالت ماه در نزدیک‌ترین فاصله خود به زمین قرار دارد و در یک خط راست نیز قرار دارند. در این حالت کل قرص خورشید در پشت ماه پنهان می‌شود. سایه ماه فقط چند کیلومتر از سطح زمین را در بر می‌گیرد و به موازات حرکت ماه در مدار خود ، یک مسیر طولانی منحنی شکل در روی زمین می‌پیماید. تنها کسانی می‌توانند گرفتگی خورشید را ببینند که در جایی از این مسیر باریک و طولانی واقع باشند.

    در هر نقطه، مدت گرفتگی کامل ، بیشتر از دو تا پنج دقیقه طول نمی‌کشد. هر چه گرفتگی کامل نزدیکتر می‌شود، آسمان تاریک‌تر می‌شود. و ستارگان بیشتری پدیدار می‌شوند. هنگامی که قرص خورشید کاملا پوشانده می‌شود. هاله سفید رنگ درخشانی در اطراف ماه می‌درخشد. این همان تاج است که به صورت هاله‌ای از گازهای رقیق و داغ از خورشید جریان دارند. در کنار قرص سیاه ماه ، حلقه باریک و سرخرنگی از گازهای خورشید به چشم می‌خورد که فام سپهر نام دارد.

     

    کسوف جزئی :

    ساعتی پیش از آغاز گرفتگی کامل ، ماه شروع به پوشاندن بخشی از خورشید می‌کند. در این مرحله گرفتگی صرفا حالت جزئی دارد. در نواحی وسیعی در هر دو سوی مسیر گرفتگی ، تنها گرفتگی جزئی قابل روئیت است. در بر خی گرفتگی‌ها فقط نیم سایه با زمین در تماس است و تمام سایه از افراز قطبین می گذرد. طبعا این نوع خورشید گرفتگی در قطبین صورت می‌گیرد.

     

    کسوف حلقه‌ای :

    فاصله خورشید تا زمین و نیز فاصله تا ماه ثابت نیست. این فاصله‌ها اندکی تغییر می‌کنند. هنگامی که زمین از حالت عادی خورشید نزدیکتر و از ماه دورتر است. اندازه ظاهری ماه کوچکتر از اندازه ظاهری خورشید می‌شود. اگر در این مواقع گرفتگی رخ دهد، ماه نمی‌تواند قرص خورشید را به طور کامل بپوشاند. در نتیجه حلقه درخشانی از نور خورشید دور تا دور ماه را فرا می‌گیرد. این حالت را گرفت حلقه‌ای می‌نامند. در گرفت حلقه‌ای ، آسمان همچنان روشن است و تاج خورشیدی نیز دیده نمی‌شود. به این دلیل ، ارزش علمی گرفت حلقه‌ای کم است.

     

    ثبت کسوف

    مردم در زمانهای قدیم از گرفتگی خورشید می‌ترسیدند. آنها علت گرفتگی را نمی‌دانستند و خیال می‌کردند که ممکن است خورشید برای همیشه ناپدید شود. امروزه گرفتگی کامل ، برای اخترشناسان فرصت گرانبهایی است تا بخشهای کم نورتر تاج و نیز لایه فام سپهر را مطالعه کنند. مدتها پیش از آنکه گرفتگی رخ دهد. برنامه ریزی دقیقی صورت می‌گیرد، تا چندین هیئت در مسیر گرفت مستقر شوند.

    اخترشناسان تلاش می‌کنند تا محلهایی را انتخاب کنند که در مدت کوتاهی ، گرفتگی ابری نباشد. طی چند دقیقه قابل استفاده ، دوربینها و دستگاه ها ، همزمان به عکسبرداری و آزمایشهای مختلف مشغول می‌شوند. حتی برخی از گروههای پژوهشگر در حالی که دستگاهها را در هواپیما جای می‌دهند. مطالعات خود را هنگام پرواز انجام می‌دهند. آنها با این روش می توانند از مزاحمت ابرها به دور باشند و نیز با پرواز هواپیما ، مسیر سایه ماه را دنبال کنند. از این رو به مدت مشاهده گرفتگی چندین دقیقه افزوده می‌شود.

     

    اهمیت علمی کسوف

    ارزش علمی خورشید گرفتگی به بررسی‌هایی است که هنگام گرفتگی کلی می‌توان انجام داد که در مواقع دیگر عملا غیر ممکن است. وقتی ماه قرص خورشید را می‌پوشاند لایه‌های خارجی جو خورشید را می‌توان رصد کرد. با پدیدار شدن ستاره‌ها می‌توان انحنای فضا - زمان را اندازه گیری کرد با محاسبه زمان تماس اول ماه با خورشید می‌توان به جزئیاتی در حرکت مداری ماه و زمین پی‌برد. می‌توان ستارگان دنباله‌داری را که در حضیض هستند را بررسی کرد. و ...

    در قرن اخیر مهمترین سنجش های خورشید گرفتگی اندازه گیری مکان ستاره‌های قابل روئیت در اطراف خورشید و تایید تجربی نسبیت عام انیشتین است. نسبیت عام پایه کهکشان شناسی نوین است.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    کسوف ‌در ‌سرزمین ‌اژدهای ‌سرخ

    گزارشی از رصد طولا‌نی‌ترین خورشیدگرفتگی قرن در پایتخت باستانی چین

    از مناظری که ساکنان سیاره زمین می‌توانند آن را در طول عمر خود ببینند،‌ شاید هیچ یک شگفت‌انگیزتر و هیجان‌انگیزتر از خورشید گرفتگی‌ها نباشد. در میانه روز آنجا که ماه چهره خورشید تابان را می‌پوشاند و نمای حیرت‌انگیز تاج خورشیدی آشکار می‌شود و محیط اطراف را به زیر سایه ماه فرو می‌برد، ‌انسان مبهوت شکوه صحنه‌ای می‌شود که دیدن آن ارزش سفرهای طولانی را دارد. این بار خورشید گرفتگی کامل در سرزمینی دوردست به وقوع پیوست. سرزمینی زیبا و تاریخی که در هر کوچه و گذر آن بوی تاریخ و اسطوره را می‌توان در کنار منظره‌ای شگفت از پیشرفت و توسعه توامان احساس کرد. کسوف سال 1388 طولانی‌ترین گرفت خورشید در قرن 21 میلادی بود و همین مساله باعث شد سرزمین‌های شرقی و بویژه چین میزبان انبوهی از مردمانی باشند که به شوق قدم زدن در سایه ماه مسیرهای طولانی را پیموده بودند.

     چین یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های شناخته شده در جهان را به وجود آورده است و سنتی طولانی در زمینه‌های مختلف علمی‌ از مهندسی و پزشکی و علوم دارد. یکی از زمینه‌هایی که چینی‌ها در آ‌ن به دستاوردهای قابل توجهی رسیدند،‌ ثبت رویدادهای نجومی ‌و پیش‌بینی برخی رویدادهای مهم آسمانی نظیرکسوف‌ها بوده است. سابقه رصد خورشید گرفتگی‌ها در چین را می‌توان تا سلسله شانگ به عقب برد، یعنی حدود 1600 سال قبل از میلاد. گزارش‌های پراکنده‌ای از این دوران در ارتباط با ثبت کسوف‌ها باقی مانده است که البته اکثرا ناقص و مخدوش هستند، اما رد گزارش‌های معتبر را می‌توان در سلسله چو جستجو کرد. سلسله‌ای که مربوط به حدود سال‌های 1050 تا 221 پیش از میلاد است. در گزارش‌های باقیمانده از این دوران 36 کسوف کامل با دقت رصد و به عنوان پدیده‌هایی طبیعی ثبت شده‌اند. در برخی از این گزارش‌ها علاوه بر آن‌که بر زمان دقیق و مدت کامل گرفت اشاره شده رویت ستاره‌ها در میانه روز و هنگام کسوف نیز آمده است. از آن پس و در دیگر سلسله‌های چین نیز اسناد زیادی در زمینه رویت کسوف وجود دارد. بنابر افسانه‌ای قدیمی ‌2 تن از اخترشناسان باستانی چین پس از آن‌که نتوانستند خورشید گرفتگی کاملی را که در قلمرو امپراتوری باستانی چین رخ می‌داد، پیش‌بینی کنند، اعدام شدند؛ البته تخصص چینی‌ها تنهادر زمینه پیش‌بینی و ثبت گرفت‌ها نبود. چینی‌ها یکی از اولین اقوامی ‌بودند که اقدام به ثبت دنباله‌دارها کردند. در اسناد باستانی نجومی‌ آنها نشانه‌های زیادی از ثبت این مهمانان ناخوانده آسمان دیده شده است و یکی از معروف‌ترین دنباله‌دارهایی که مورد رصد و ثبت قرار گرفته، دنباله‌دار ‌هالی است.

     در سال 1054 میلادی ستاره‌ای درخشان و جدید در آسمان پدیدار شد که حتی در نور روز و در کنار درخشش خورشید هم می‌شد آن را رصد کرد. این ستاره درخشان در حقیقت حاصل یک انفجار ابر نواختری بود؛ ستاره‌ای پر جرم که در پایان عمرش در فرآیندی آشوب ناک، مواد خود را به فضای میان ستاره‌ای می‌پراکند. این جرم را این روزها می‌توان در صورت فلکی ثور و به نام سحابی خرچنگ رصد کرد. اما آن دوران در چین باستان گزارش‌های دقیقی از ظهور آن به ثبت رسید که در سال‌های بعدی مورد توجه جدی پژوهشگران تاریخ نجوم واقع شد.

    در این میان اما گرفت کامل خورشید در سرزمینی که تاریخی چنین غنی دارد، می‌توانست علاقه هر کسی را به خود جلب کند، بویژه آن‌که گرفت خورشید امسال با مدت زمان گرفت 6 دقیقه و 38 ثانیه یکی از طولانی‌ترین گرفت‌های تاریخ به شمار می‌رود. در حقیقت طی بازه‌ای 5 هزار ساله تنها حدود 70 گرفت با مدت زمان گرفت کاملی در این حدود به وقوع پیوسته و خواهند پیوست. همین ‌موضوع باعث شده بود گروه‌های بسیاری عازم شرق آسیا و بویژه چین و ژاپن شوند. جایی که بیشترین شانس برای رصد گرفت وجود داشت در میانه اقیانوس و درون مرز دریایی ژاپن بود، جایی که کشتی ویژه‌ای همراه با مسافران متخصص خود عازم آن بود و از ایران نیز گروهی از جستجوگران سایه، ازجمله بابک امین تفرشی و سیاوش صفاریان‌پور بر عرشه آن سوار بودند. این گروه توانست در این منطقه و زیر آسمانی صاف بیشترین مدت گرفت را بخوبی رصد کند، اما در مرزهای چین جایی که بیشترین مسافران از ایران و جهان به آن سرازیر شده بودند،‌ وضعیت آب و هوا چندان مساعد نبود. شانگهای،‌ یکی از بزرگ‌ترین بندرگاه‌های جهان که در 15 سال اخیر شاهد پیشرفت فنی و اقتصادی چشمگیری بوده است، مقصد اصلی گروه‌های فراوان ایرانی و خارجی عازم چین بود، اما گروه دیگری که ما در آن عضویت داشتیم با بررسی شرایط جوی و داده‌های قبلی تصمیم گرفت، به بهای از دست دادن چند ثانیه از مدت گرفت محل رصد را در غرب شانگهای و در شهر تاریخی‌ هانجو قرار دهد.

     هانجو پایتخت باستانی چین که دوران اوج شکوهش را در سلسله سون تجربه کرده بود،‌ با زیبایی چشمگیر دریاچه غربی در میانه‌ شهر و انبوه نیلوفرهای آبی شهر مرفهی در 180 کیلومتری غرب شانگهای است.

     باغ‌های زیبا، ‌آثار تاریخی که به مردم خوشامد می‌گویند در کنار پاگودا‌ها (بناهای زیارتی راهبان بودایی)‌ چهره‌ای دلپذیر به‌این شهر داده است. یکی دیگر از عوامل معروفیت این شهر سرمنشاء گرفتن کانال بزرگ از این شهر است. کانال بزرگ،‌ کانال دست‌سازی است که چینیان در طول 600 سال کار مداوم آن را بین ‌هانجو و پکن حفر کردند تا علاوه بر آب‌رسانی‌، امکان دسترسی آبی و ارسال محموله‌ها و پیام‌ها از طریق آب را نیز بین این دو پایتخت باستانی فراهم آورند و اکنون در کنار دیوار بزرگ چین،‌ یکی از بناهای مورد احترام و افتخار چینی‌هاست.

    بسیاری از گروه‌هایی که برای رصد این گرفت به شرق چین آمده بودند به هوای بارانی برخورد‌ کردند

    محل رصد گروه ما (گروه آسمان شب و دیبا)‌ در کنار رودخانه کیان تانگ بود. جاده اصلی در کنار این رودخانه در محلی به لبه تپه‌های پوشیده از درخت می‌رسید و در ساحل آن گروه ما وسایل خود را برای رصد گستراند. صبح آن روز هوای‌هانجو بشدت ابری بود، اما با گذشت ساعاتی از حجم ابرها کاسته شد و تنها ابری رقیق بالای سر ما باقی ماند که می‌شد از پشت آن چهره خورشید را مشاهده کرد.

     بدین ترتیب، گروه شاهد اولین برخورد لبه ماه و خورشید بود و لحظات هیجان‌انگیز گرفت آغاز شد. به دلیل نیمه ابری بودن هوا، امکان دیدن برخی پدیده‌های همراه گرفت، ‌نظیر نوارهای سایه، ‌رنگ‌های افق، ‌تیز شدن سایه‌ها یا تشکیل سایه‌های هلالی در زیر برگ درختان امکان‌پذیر نبود، اما دیدن منظره خورشیدی که لحظه لحظه به گرفت کلی نزدیک‌تر می‌شد و آسمانی که لحظه به لحظه تیره می‌شد در کنار پرواز پرندگانی که برفرار درختزارهای اطراف به پرواز درآمده بودند، لحظات ورود به کسوف کامل را خوشامد می‌گفت.

    ثانیه‌هایی مانده به گرفت کامل ،‌با پدیدار شدن تسبیح دانه‌های بیلی (که آخرین نورهای عبور کرده از پشت پستی و بلندی‌های سطح ماه بودند) و حلقه الماس، گرفت کامل آغاز شد. تاج زیبای خورشید در زیر لایه‌هایی از ابرهای نازک پدیدار شد؛ ابرهایی که باعث شده بود تیرگی محیط بیش از کسوف‌های دیگر به چشم آید. به دلیل شرایط هوا دیدن ستاره‌ها و سیارات دیگر امکان‌پذیر نشد اما تاج خورشید اندک کشیدگی خود را نشان می‌داد. از آنجا که خورشید در دوران نزدیک به کمینه فعالیت‌های خود بود، تاج به جای حالت کروی حالتی کشیده داشت. زمان طولانی گرفت برای کسانی که هزاران کیلومتر را برای دیدن گرفتی با مدت یک یا 2 دقیقه سپری می‌کنند به گونه چشمگیری مشهود بود. خورشید گرفته در میانه آسمان و قرار گرفتن در زیر سایه آن برای مدتی نزدیک به 6 دقیقه، تجربه‌‌ای فراموش نشدنی است.

     با نزدیک شدن به زمان پایان گرفت کامل، زبانه‌های خورشیدی در بالای قرص خورشید نمایان شدند و باردیگر با ظهور حلقه الماس و دانه‌های بیلی، سایه ماه زمین را ترک کرد و مارا با تجربه‌ای استثنایی بر جای گذاشت. ما بسیار خوش‌شانس بودیم که هوا در‌هانجو به کمک ما آمد، در حالی‌که گروه‌های بسیاری که در شانگهای و دیگر شهرهای چین بودند هنگام گرفت با بارانی سیل آسا مواجه شدند.

     گرفت‌ها قرن‌ها است که انسان را مجذوب خود کرده‌اند. تغییری غیرمنتظره در روند عادی شب و روز فرصتی است تا انسان اندکی به فکر فرو رود و از دیدن جهانی واقعی در اطراف خود شگفت زده شود.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    خورشید گرفتگی مختلط

    این نوع خورشید گرفتگی که ترکیبی از دو نوع خورشید گرفتگی کلی و حلقوی است یکی از نادر ترین انواع خورشد گرفتگی است زیرا فاصله ی خورشید و ماه از زمین باید به یک میزان خاصی باشد تا این نوع خورشید گرفتگی رخ دهد. خورشید گرفتگی مختلط ابتدا با خورشید گرفتگی حلقوی شروع شده و بعد با خورشید گرفتگی کلی به کار خود ادامه میدهد و در پایان با یک حالت حلقوی کار خود را به پایان می رساند. اما چرا؟؟؟؟!!!

    علت این امر این است که سایه ی مخروط ماه در ابتدا به سطح زمین نمیرسد اما پس از حرکت سایه به علت کروی بودن زمین و اختلاف سطح در قطبین نسبت به استوا (شکم داشتن زمین)با سطح زمین برخورد می کند و خورشید گرفتگی کلی در آن نواحی زمین رخ میدهد و بعد از مدتی سایه از سطح زمین بلند شده و خورشید گرفتگی شکل حلقوی به خود می گیرد تا این که ماه از مقابل خورشید کنار رود و خورشید گرفتگی به پایان برسد.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    مشاهده خورشید گرفتگی حلقوی توسط ماهواره ژاپنی Hinode

    در چهارم ژانویه ماهواره هینود عکس های جالب از خورشید گرفتگی حلقوی گرفت.  یک خورشید گرفتگی حلقوی زمانی رخ می دهد که ماه از حد متوسط فاصله اش از زمین کمی دورتر بود و مستقیماً بین زمین و خورشید قرار داشته و به چشم ناظر زمینی کمی کوچکتر به نظر می رسد. در نتیجه یک حلقه روشن یا حلقه خورشیدی اطراف ماه ایجاد می شود.

    هینود یک ماهوره ژاپنی با شرکت ECA  و STFC  و NAOJ و NASA  و NSC   که به طور دائم در مدار زمینی بوده و خورشید را مورد مطالعه قرار می دهد تا اطلاعات ما را در موردقدرت انرژی اتمسفر خورشید و فوران های خورشیدی کامل کند. هینود که در سپتامبر 2006 پرتاب گردیده، سه دستگاه نوری پیشرفته را برای فهم بیشتر ما از اتمسفر خورشید و فوران های خشمگین خورشیدی که می تواند تمام ابزارهای واقع در مدار زمین و حیات روی زمین را تحت تأثیر قرار می دهد.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    اولین خورشیدگرفتگی حلقوی سال 2009

    خورشید گرفتگی حلقه‌ای یکی از پدیده‌های نادر نجومی است. خورشید گرفتگی زمانی رخ می‌دهد که ماه بین خورشید و زمین قرار می‌گیرد و از رسیدن نور خورشید به زمین جلوگیری می‌کند و سه نوع خورشید گرفتگی جزئی، کلی و حلقه‌ای وجود دارد.

    در خورشید گرفتگی حلقه‌ای، ماه در مرکز خورشید قرار می‌گرد، ولی تمام خورشید را نمی‌پوشاند و نور خورشید به صورت حلقه از اطراف ماه دیده می‌شود.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    خورشید گرفتگی حلقوی

     

    تعداد کمی از افراد خوش شانس ممکن است  "حلقه ای از آتش" را مشاهده کنند. این نامی است که برای نمای مرکزی یک گرفت حلقوی خورشید توسط ماه، به کار برده می شود. در زمان اوج این گرفت، به نظر خواهد رسید که مرکز خورشید مفقود شده و خورشید درخشان، ماه تاریک را احاطه کرده است. گرچه، این نما تنها از نواری که از اقیانوس هند جنوبی می گذرد قابل مشاهده خواهد بود. از مناطق پرجمعیت تر، یعنی آفریقای جنوبی و بخش هایی از استرالیا، فقط به نظر خواهد رسید که بیشتر ماه یک تکه از خورشید را گاز زده است. به خاطر داشته باشید که هرگز به طور مستقیم به خورشید نگاه نکنید، حتی به هنگام یک خورشید گرفتگی. زمانی به جای یک گرفت کامل، گرفت حلقوی رخ می دهد که ماه در قسمت دورتر مدار بیضی گون خودش به دور زمین قرار داشته باشد. خورشید گرفتگی حلقوی بعدی، در ژانویه ی 2010 رخ خواهد داد، هرچند در جولای امسال هم یک گرفت کامل خواهیم داشت. در عکس بالا، یک خورشید گرفتگی حلقوی تماشایی پشت درختان نخل در ژانویه ی 1992 به تصویر درآمده است.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    خورشیدگرفتگی حلقه‌ای، از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

     

    در کسوف حلقه‌ای فاصله خورشید تا زمین و نیز فاصله تا ماه ثابت نیست، این فاصله‌ها اندکی تغییر می‌کنند.در این حالت ماه در دورترین فاضله ی خود نسبت به زمین قرار دارد و به خورشید نیز نزدیکتر است.اگر در این مواقع گرفتگی رخ دهد، ماه نمی‌تواند قرص خورشید را بطور کامل بپوشاند. در نتیجه حلقه درخشانی از نور خورشید دور تا دور ماه را فرا می‌گیرد. این حالت را گرفت حلقه‌ای می‌نامند. در گرفت حلقه‌ای، آسمان همچنان روشن است و تاج خورشیدی نیز دیده نمی‌شود. به این دلیل، ارزش علمی گرفت حلقه‌ای کم است.هنگامی که این گرفتگی به لحظات پایانی خود نزدیک میشود خورشید همچو یک انگشتر الماس دیده میشود.

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف
    همایش کسوف در هفت قاره

                                   

    یکی از زیباترین لحظه‌های دانش ستاره شناسی رفتن به زیر سایه ماه و گرفت خورشید است. این تجربه در هر منطقه از ایران بسیار به ندرت صورت می گیرید و برای دیدن آن می بایست هزاران کیلومتر را سفر کرد. یکی از افراد علاقه مند حمید خداشناس است که تصاویر گرفته شده از گرفت‌های خورشید را در روز 19 مرداد 1390 به نمایش خواهد گذاشت.

    آقای حمید خداشناس ،منجم علاقمند به خورشید گرفتگی است که با سفر به اقصی نقاط کره زمین از قطب شمال تا قطب جنوب ، عکس ها و مستند های جذابی را تهیه کرده است .

    وی به عنوان تنها فرد ایرانی در لیگ نجوم ایالات متحده شرکت داشته (در سال 2005 ) و در حال حاضر مشغول برنامه ریزی پروژه ای ویژه درباره خورشید گرفتگی است .

    در همایش کسوف در هفت قاره جهان ، عکس ها و فیلم های خورشید گرفتگی در سراسر جهان که تا کنون منتشر نشده اند برای اولین بار به نمایش در خواهد آمد و علاقمندان میتوانند در پرسش وپاسخ با ایشان شرکت نمایند .

    لینک ثابت
    نویسنده : mojarradat | دسته : چالشهای فیزیک ، کسوف